Het Burgerforum 'Palliatieve Zorg'

De eerste fase van ‘Het palliatief debat’ gaat zeer breed. Tussen 11 maart en 11 november zullen duizenden Vlamingen, op dit online platform maar eveneens tijdens tientallen dialoogmomenten overal in Vlaanderen, kunnen aangeven wat ze belangrijk vinden met betrekking tot palliatieve zorg. Al deze input zal na 11 november verwerkt worden tot een tussentijds rapport. Dankzij dit rapport zullen wij een zicht hebben op wat mensen belangrijk vinden en wat hun ideeën en suggesties zijn m.b.t. palliatieve zorg in Vlaanderen.

Dit resultaat willen we gebruiken om de stap te zetten richting concrete beleidsaanbevelingen in het eindrapport. Hiervoor wordt het burgerforum een sleutelstap in ons proces.

Een burgerforum is een beproefde participatieve methodiek waarbij een relatief beperkte groep burgers gedurende drie weekends een maatschappelijk complex, vaak ook controversieel thema met elkaar onderzoekt en bespreekt. Op basis van deze besprekingen formuleert de groep vervolgens aanbevelingen voor het beleid.

Karakteristieken

Centraal in een burgerforum is het burgerpanel: een groep van klassiek 16 tot 24 burgers. Deze groep gaat gedurende 3 weekends, telkens met 4 à 5 weken tussenpauze, met elkaar aan de slag. Op het einde van weekend 3 presenteren ze een reeks aanbevelingen. Het panel wordt tijdens haar werkzaamheden begeleid door een professioneel team van facilitatoren en inhoudelijke deskundigen.

Een burgerforum vertrekt van de ervaringskennis van de leden van het burgerpanel. De aanzet hiervoor is een informatiebrochure. Hierin staan, naast de noodzakelijke basisinformatie rond het thema, vooral herkenbare verhalen (cases) die in hun geheel zoveel mogelijk aspecten van het thema aanraken. Op basis hiervan analyseren de burgers, tijdens het eerste weekend wat het thema palliatieve zorg voor hen oproept. Ze doen dit heel intuïtief en vanuit hun eigen ervaringen, waarden en overtuigingen. Op die wijze definiëren ze de voor hun belangrijke vragen en thema’s. Pas na deze stap gaan ze in gesprek met deskundigen binnen het thema (referentiepersonen). Dit gebeurt tijdens het tweede, en deels ook nog het derde weekend.

Deze referentiepersonen voeden hun reflecties en overwegingen en treden op als klankbord bij (tussentijdse) resultaten. Stap voor stap wordt er zo structuur en samenhang gebracht in de rijkdom van de uitgesproken en geformuleerde ideeën en overtuigingen zodat het burgerpanel finaal, tijdens het laatste weekend, deze kunnen omzetten in een reeks aanbevelingen voor het beleid.

Fasen van een burgerforum

Eerste weekend

Het eerste weekend staat volledig in het teken van het bouwen van de ‘fundamenten’. De 24 individuele burgers worden een groep, die een samenwerking start met een team begeleiders. Het thema wordt verkend aan de hand van de informatiebrochure beschreven cases. De casebesprekingen zijn gericht op het expliciteren van achterliggende vragen, waarden, overtuigingen... die burgers hebben als ze nadenken over dergelijke cases. 
Op basis hiervan ontstaat een eerste palet van invalshoeken, vragen, belangrijke waarden…

Tweede weekend

Tijdens het 2de weekend ruimt de meer intuïtieve benadering van het eerste weekend plaats voor het systematisch verdiepen en uitdagen van geformuleerde ideeën, waarden en overtuigingen. Dit gebeurt enerzijds door het verder exploreren van de cases en het binnenbrengen van kennis en standpunten van referentiepersonen (experts, ervaringsdeskundigen/patiënten en vertegenwoordigers van stakeholders). Eerdere inzichten worden opnieuw uitgedaagd en in vraag gesteld. Waar tijdens het eerste weekend ideeën naast elkaar werden geformuleerd (en hiertoe ook ruimte werd geboden), gaan we tijdens het tweede weekend op zoek naar samenhang en synthese van alle ideeën. Door deze stap worden ideeën verder verfijnd, of zelfs geschrapt of samengevoegd. Er ontstaat een eerste, zeer voorlopig totaalbeeld dat de basis zal vormen voor het derde weekend.

Derde weekend

Het derde weekend is de druk hoog : op zondagmiddag moeten de aanbevelingen van de burgers opgeleverd worden. Er wordt in 3 stappen toegewerkt naar dit resultaat: 

  1. Vooreerst staan de burgers stil bij het reeds behaalde resultaat. Waar zit het reeds goed? Waar moeten we nog verder aan werken om te komen met scherpe, betekenisvolle aanbevelingen.
  2. Deze scherpstelling is de tweede grote stap. Resterende vragen worden besproken met een beperkte groep referentiepersonen. De burgers werken vooral aan het goed formuleren van de waarden en het belang achter de door hun naar voren geschoven thema.
  3. Finaal formuleren de burgers dan hun aanbevelingen rond de door hen als belangrijk weerhouden thema’s.

Het toewerken naar een presentatie voor een publiek van beleidsmakers en stakeholders zet tijdens dit derde weekend druk op de ketel om het beoogde resultaat te bereiken.